Wat zijn sneldekpannen en wanneer moeten ze vervangen worden?

Sneldekpannen zijn de grote, vlakke of licht golvende betonpannen die u op veel naoorlogse rijtjeswoningen ziet. De naam zegt precies wat de gedachte erachter was: sneller dekken.

Waarom ze bestaan

Bij een klassieke oudhollandse of opnieuwe pan gaan er vijftien tot twintig stuks in een vierkante meter. Elke pan is een handeling: aanpakken, plaatsen, haken. Op een dak van tachtig vierkante meter zijn dat ruim duizend handelingen.

Een sneldekpan bedekt meer oppervlak per stuk, waardoor er nog maar tien tot twaalf nodig zijn. Dat scheelde in de wederopbouwperiode zoveel arbeidstijd dat het model op grote schaal is toegepast, vooral tussen ongeveer 1960 en 1985.

Waar ze kwetsbaar zijn

Sneldekpannen zijn in de regel betonpannen, en die verweren aan de oppervlakte. Hoe dat verloopt staat bij de levensduur van dakpannen: de toplaag wordt poreuzer, neemt water op en trekt daardoor meer mos aan.

Twee dingen zijn wel eigen aan dit type.

Windbelasting per bevestiging. Een grotere pan vangt meer wind op één bevestigingspunt. Op hoeken en langs de nok, waar de zuiging het grootst is, zijn losgewaaide sneldekpannen daarom een bekend verschijnsel. Een dak dat destijds zonder stormhaken is gelegd, is daar gevoeliger voor.

Waterafvoer over een groter vlak. Doordat er minder naden zijn, loopt water over een grotere afstand over de pan. Staat het dakvlak flauw of is de pan verweerd, dan kruipt het water eerder zijwaarts onder de zijsluiting door. Dat komt dan op de onderlaag terecht, en of dat een probleem is hangt af van hoe die onderlaag eraan toe is.

Het echte probleem is de leverbaarheid

Bij een kapotte pan op een modern dak bestelt u er één en het is klaar. Bij sneldekpannen uit de jaren zestig en zeventig ligt dat anders: veel modellen worden niet meer gemaakt, en fabrikanten die ze maakten bestaan soms niet meer.

Dat maakt drie routes mogelijk.

Tweedehands. Er zijn handelaren die gebruikte dakpannen opkopen bij sloop. Voor een handvol pannen is dat vaak de goedkoopste en snelste weg. Vraag om pannen uit dezelfde partij, want kleurverschil tussen bouwjaren is bij beton aanzienlijk.

Een gelijkend model op een onzichtbaar vlak. Zit de schade op het achterdakvlak, dan kan een afwijkende maar passende pan een werkbare oplossing zijn. Op de voorgevel valt dat wel op, en bij een beschermd stadsgezicht kan het niet zijn toegestaan.

Het hele dakvlak vernieuwen. Bij een dak dat sowieso tegen de dertig of veertig jaar loopt is dit vaak de verstandigste keuze, omdat de onderlaag dan toch aan vervanging toe is. Wat dat kost staat bij wat een pannendak vervangen kost.

Wat u zelf kunt nagaan

Zoek uit welk model er ligt voordat er iets stukgaat. Op de onderzijde van een dakpan staat vrijwel altijd een merk en soms een typenaam ingegoten. Ligt er nog een reservepan op zolder, draai die dan om en fotografeer wat erop staat.

Ligt er geen reserve, vraag dan bij de eerstvolgende inspectie of de dakdekker een paar losse pannen wil achterlaten. Dat kost bijna niets op het moment dat het dak toch open ligt, en het scheelt later een zoektocht. Wat een dakdekker verder bij een inspectie bekijkt staat bij de dakinspectie.