Wat doet vorst met een dak?

Van alle weersinvloeden is vorst de meest onderschatte, precies omdat het gevolg pas weken later zichtbaar wordt en dan aan iets anders wordt toegeschreven.

Het mechanisme

Water zet bij bevriezing ongeveer negen procent uit. Dat klinkt weinig, maar het gebeurt met grote kracht en op precies de verkeerde plekken: in een haarscheur in de dakbedekking, in de poriën van een verweerde pan, in een gescheurde voeg van de schoorsteen, in het water dat achter een gekropen loodslabbe staat.

Elke vorstperiode maakt die openingen een fractie groter. Na een winter met tien vorstnachten is het effect nauwelijks meetbaar. Na tien winters is het verschil tussen een haarscheur en een lek.

De vier plekken waar vorst toeslaat

Poreuze dakpannen. Een pan die water heeft opgenomen, springt bij vorst aan de oppervlakte af. U ziet afgebladderde plekken en scherven in de goot. Dit treft vooral betonpannen en oudere keramische pannen die hun gesinterde toplaag hebben verloren. Zie hoe lang dakpannen meegaan.

Craquelé in bitumen. Bitumen wordt bij lage temperatuur harder en verliest rek. Precies op het moment dat er beweging in de constructie zit door de kou, is het materiaal het minst in staat die beweging op te vangen. Daarom ontstaan scheuren bij opstanden vaker in de winter dan in de zomer.

IJsproppen in afvoer en goot. Een goot die vol blad zit, houdt water vast. Dat water bevriest, de goot loopt niet meer af en zet uit. Bij een plat dak met een verstopte afvoer kan er zoveel water op het dak blijven staan dat de constructie zwaarder wordt belast dan bedoeld.

Voegwerk en specie. Nokvorsten die in specie liggen en schoorsteenvoegen scheuren onder de wisseling van vorst en dooi. Dat is de reden dat droog gemonteerde nokvorsten met een nokrol tegenwoordig de standaard zijn.

Waarom u het pas bij dooi merkt

Tijdens vorst gebeurt er niets zichtbaars: het water zit vast als ijs. Zodra het gaat dooien komt in korte tijd alles tegelijk vrij, door een opening die inmiddels groter is. Dat verklaart de klassieke situatie waarin een dak jarenlang niets deed en dan opeens op een zachte januaridag begint te lekken.

Dat betekent ook dat het najaar het belangrijkste onderhoudsmoment van het jaar is. Wat u in november laat controleren en herstellen, hoeft u in februari niet mee te maken.

Wat u voor de winter doet

En als het toch misgaat in de winter

Een dakdekker kan bij vorst wel een noodreparatie doen, maar geen definitief werk. Bitumen laat zich koud slecht verwerken en lijm hecht niet op een bevroren ondergrond. Reken er dus op dat een winterlekkage in twee stappen wordt opgelost: nu dicht, in het voorjaar goed.

Wat u in die tussentijd zelf doet en waar de grens ligt van wat u van een dakdekker kunt verwachten, staat op Spoed bij Lekkage. Eén ding staat vast: bij vorst, storm of onweer gaat er niemand het dak op, en dat is geen onwil maar veiligheid.